Lens Dünyası – Sayfa 2

Renkli Kontakt Lens Çeşitleri

Renkli lens kullanımında en önemli nokta göz sağlığı kriterlerinin karşılanması açısından kornea nem ihtiyacıdır. Renkli lenslerin boya içermesi polimer yapıyı olumsuz etkilenmekte oksijen iletimini azalmaktadır. Polimer özellik lens muhteviyatında bulunan su bağlayıcı polimerler su ve nemi muhafaza ederek korneanın nem ihtiyacını tedarik eder. Polyhema malzeme sayesinde lens ürünleri kolay boyanarak çeşitli tonlarda renklendirilirler. İşlenebilir kapasitenin yüksekliği ve verimlilik Lens üretiminde Polyhema’yı vazgeçilmez yapmaktadır.

Seri Üretim Renkli Lensler

Adındanda anlaşılacağı gibi yoğun pazar taleplerini düşük maliyet maksimum kar hedefi doğrultusunda karşılamak adına Spin Cast Döküm Teknolojisi kullanılarak üretilmektedir. Sıvı haldeki Polyhema silikon karışımı akışkan kalıba dökülerek kalıbın dönüş hızına göre numaralandırılır. Silikonun döküldüğü hazneye boya tatbik edilerek, vakum veya şişe ambalajda paketlenir.

Torna kesim renkli lensler

Polyhema CNC tornada işlenerek kalıplarından ayrıldıktan sonra polimer özelliğine göre %55 – %45 arasında su bileşiği koruyucu yumuşatıcı bileşenler eklenerek minimum 24 saat sterilize işlemi yapılarak kullanıma hazır duruma gelir.

Yanlış Lens Kullanım Sonuçları

Yanlış kontakt lens kullanmak göz sağlığını ciddi derece bozabilir. Gözleriniz kırmızı damarlı ve sağlıksız mı görünüyor ? Bazı lens kullananıcıları deyim yerinde ise kan çanağı gibi kıpkırmızı gözlerle dolaşırlar. Kırmızı gözler ciddi komplikasyonların habercisi olabilir.

Her insanın gözü farklı bombe ve büyüklüğe sahiptir, o nedenle uygun ölçüde lens kullanması gerekir. Gözün sağlıklı olabilmesi için kornea yeterli oksijen almalıdır. Kullanılan lens göze uygun olmadığı takdirde oksijen iletimi gerçekleşmeyeceği için damarlanma ve kızarıklık meydana gelir. Göz kızarıklığı varken lens takmakta ısrarcı olunursa kısa sürede enfeksiyon kapma riski vardır.

Konjonktivit

Kornea kan damarları Viral (Bulaşıcı), Alerji, bakteriyel nedenlerle görünür şekilde yüzeye çıkarak göz pembe rengine döner. Polenler, ev tozu, kozmetik ürünler, virüsler ve özellikle ihmalkar, bakım yapmayı sevmeyen tembel lens kullanıcıları dev kabarcıklı konjonktivit hastalığına yakalanırlar.

Blefarit

Gözde aşırı seviyede bakteri çoğalarak ön ve arka kapaklarda iltihap yaparak kirpik diplerinde sarı sümüksü belirtiler gösterir. Bakımı iyi yapılmayan, eksik dezenfekte edilen lens bakterilerin çoğalmasına elverişli ortam hazırlar.

Kornea Ülseri

Kornea ülseri bir enfeksiyon sonucu meydana gelebilir daha büyük sıklıkla kontakt lens tahrişinden olur. Emtropion ve blefarit göz kapağı hastalığı kornea tabakasında yaraya yol açabilir. Göz kapak hastalıkları göz yaşının görevlerini yapmasına beslenerek yıkanmasına engel olduğundan; mantar, bulaşıcı virüslere karşı gözü savunmasız bırakarak ülser oluşmasına zemin hazırlar.

Kornea Ülseri Belirtileri

Kısa sürede görüş netliği azalması, gözde acı, gözde şiddetli kızarıklıklar, korne üzerinde beyaz leke’dir.

Keratit

Dış Kaynaklı Travma ve göze kaçıp çıkarılmamış cisimlerdeki mikropların yol açtığı hastalıklardan ileri gelir.

Keratit Belirtileri

Yabancı cisim kaçmış hissi, ağır, ışığa karşı aşırı duyarlılık, ışığa bakamama, göz akması ve görmede azalma. İltihabi keratit saydam tabakada apse yaparak yaraya dönüşmez ise kronik yaraya (kerotit ülseröz) birkaç gün içinde iyileşirler. Ülserli durumlarda ise mikrop bulaştığında kalıcı yara izleri (beyaz leke) kalır ve ağır yaralarda tüm gözün çıkarılması gerekebilir.

Lens Bakımı Tavsiyeleri

Lens üretiminde kullanılan malzemenin özü petrol, yani fosil maddedir. Tıbbın her alanında nitelikli plastikler hijyenik, hafiflik, sağlamlık özellikleri ile yaygın kullanılmaktadır. Fakat aynı zamanda plastikler bakterilerin barınıp çoğalması için elverişli ortam yaratır. Zararlı mikroorganizma ve mikropları arındırma zorunluluğu lens bakımı yapılmasının yegane nedenidir. Lensi gözden çıkarıp ışığa doğru tuttuğunuzda yüzeydeki kirliliğe, protein zerrecikleri ve yağ asitlerinin varlığına şahit olabilirsiniz.

Lens gözyaşı film tabakası ile doğrudan ile temas halinde olduğundan gündüz vakti kornea sıcaklığı 22 C, uyku halinde 37 C derece ölçülerek aradaki 15 C ısı artışı sıcağı seven bakterilerin iştahlarını kabartmaktadır. Lens takılı halde uyumayı alışkanlık edinmiş kişiler bu bilimsel veri ışığında daha fazla enfeksiyon riski taşırlar.

Lens bakımı nasıl yapılır?

Lens kabına, taşmayacak şekilde yarısına kadar solüsyon ilave edip lenslerinizi dikkatlice bırakın. Hava ile temasını kesmek ve sıvının dökülmemesi için kapağı sıkıca kapatın. Temizlenme, protein kaldırma fonksiyonunun tam gerçekleşmesi için en az 4 saat gereklidir. Zararlı bakterilerin, mikropların yok olması bakımın doğru yapılmasına bağlıdır.

Solüsyon ambalajı açıldıktan 3 ay sürede tüketilmelidir! Genellikle mikrop öldürücü ajan bileşenleri hava ile temas ettikten 3 ay sonra etkisini kaybettiği göz önünde bulundurulmalıdır.

Kuşkusuz hangi lens solüsyon kullanacağı sorusunu ancak lens üreticisi doğru olarak cevaplayabilir, çünkü silikon hidrojel ve hidrojel gibi iki farklı materyalden üretilen lense aynı solüsyonla bakım yapılamaz.

Siz hidrojel bir lens kullanıyor ve solüsyon olarak silikon hidrojel materyal ağırlıklı bir solüsyon kullanıyor iseniz tam olarak temizlik işleminin gerçekleştiğine emin olamazsınız. Uygun olmayan solüsyon kullanıldığında lens vadesinden önce kullanılamaz duruma gelmektedir.

Protein hapı nasıl kullanılır

1990’lı yıllarda protein temizliğinde solüsyonda çözülen haplar kullanılır lens kabı haznesine protein temizleme hapı lens ile beraber konarak 6 saat bekletilirdi. Artık protein tabletlerine gerek yok çünkü All-inn-one bileşenli solüsyonlar tek aşamada 4 fonsiyonu ( saklama, temizleme, protein kaldırma, durulama) gerçekleştirebiliyorlar.

Lens Gözde Neden Kuruluk Yapar

Kontakt lens kullanıcıları için en büyük güçlük kuruluk sorunudur. Nemlilik arayışında yanlış yönlendirmeler ile su oranı yüksek lensleri satın almak batma, yanma ve kızarıklığa çare olmayacaktır. İnternet yazıları, reklam, uyduruk yorumlar, spam bildirimler, pazarlama hileleri şikayetleri artırmaktadır.

Gece uyunan, bir ay takılıp çıkarılmayan yüksek oksijen kandırmacası kuruluğa son kampanyaları ile satılan ürünler inandırıcı geliyor mu?

Yukardaki resimde birinci bölgede lens perifer denilen kenar uç kısımdan göze baskı yapmaktadır. Lens göze fazlası ile dik durumda korneaya yatay ve paralel bir açı yapamadığından korneaya dokunduğu iki bölgede baskıdan sıkışmış hareket edemez durumdadır. Stabil konumlanmayan lens göz yaşı akışını keserek kuruluğa neden olmaktadır. Böyle bir durumda insan beyni göz yaşı üretimini artırarak korneaya gerekli nemi ulaştırmak için harekete gerçer fakat göz yaşı artmış olsada lens bölgeye göz yaşlarının ulaşmasına engel olur.

Marka tercihinden çok en önemli etken korneal uyumdur! Rüzgarlı havalarda, bilgisayar başında kuruluk yapmayan lens sadece pazarlama sloganından ileriye gidememektedir.

Kontakt Lenslerde Protein Temizliği

Kontakt lensler çok çeşitlidirler. Yine bu çeşitliliğin içinde herbiri için kullanılacak solüsyon ve dezenfektanlarda kullanılan kontakt lense göre uygun olmalıdır. Kontakt lenslerinizin kısa zamanda kullanılamaz hale gelmemesi için doktorunuzdan gerekli bilgileri öğrenmeyi unutmayınız. Yumuşak lensler günlük temizlik gibi çözümlerin yanısıra hidrojen peroksit gibi dezenfeksiyon gerektiren, enzim temizlik, durulama ve depolama çözümleride gerektirebilir. Gaz geçirgen kontakt lenslerin, nemlendirici ve ıslatıcı çözümler ile özel temizlik gerektirir. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta; kontakt lens ve kullanılan solüsyonun birbirine uygun olmasıdır. Örnek olarak içinde izopropil alkol ihtiva eden kontakt lens solüsyonları bazı yumuşak kontakt enslerde şekil bozukluğu yapmaktadır. Hidrojen peroksit içeren, kontakt lens solüsyonları ile, silikon hidrojel kontakt lensler temizlenmemelidir. Bu yüzden hastaların ilk kontakt lens bakım sistemi konusunda eğitimli olmalıdır. Gas permeble kontakt lenslerde Borat tamponlanmış çözümler sonrasında, jel formunda ve polivinil alkol içeren tiplerde bakım solüsyonları kullanılmaktadır. Kullandığınız Gas Permeable Gaz geçirgen kontakt lensleri sağlıklı bir şekilde uzun yıllar sağlıklı kullanabilmeniz için kontakt lens uzmanınızın tavsiyelerine uyunuz. Kontakt lens kullanımında uygunsuz solüsyon kullanılması ile konjonktivit ve önemli göz enfeksiyonları oluşabilmektedir.

Kontakt lenslerde protein temizliği nasıl yapılır?
Kontaktlenslerinizdeki protein birikimlerini kaldırmak için protein tablet satın alabilirsiniz.Yada çok amaçlı kontakt lens solüsyonlarını tercih edebilirsiniz. Son yıllarda üretilen bazı kontakt lens solüsyonları, protein temizliğinide yapabilecek enzimler içermektedir. Bu tip çok amaçlı kontakt lens solüsyonlarında protein temizliği yaparken Önce ve ellerinizi yıkayınız. Bundan sonra, lens yüzeyine solüsyonu birkaç damla ve damlatınız.Parmağınızı lensin üstüne hafifçe ileri ve geriye doğru hafifçe ovalayınız.Bu işlem lenslerinize günlük bakımını yaparken protein kaldırma işlemi için sağlıklı bir adım olacaktır

Kontakt lenslerde protein temizliği neden önemlidir?
Kontaktlensler üzerinden proteinleri temizlemek çok önemlidir. Haftada bir kez mutlak suretle yapılması gerekmektedir. Protein temizliği rahat lens kullanımı ve net bir görüş için önemlidir. Protein temizliği düzenli olarak yapılmadığı takdirde, lense bağlı komplikasyonlar yaşanabilir.Bu yüzden hastalar kontakt lens bakım sistemi konusunda eğitimli olmalıdır.

Kontaktlenste sterilizasyon nedir?
Tüm zararlı mikro-organizmaların öldürülmesi için yapılan dezenfeksiyon işlemidir. Kontakt lens bakım solüsyonları..

Kontakt lens üzerinde protein birikimesi neden olur?
Protein birikimi kontaktlensler üzerinde birikmesi gayet normaldir.Doğal göz yaşından kaynaklanan kaçınılmaz bir birikintidir.Kontakt lenslerinizin üzerinde protein birikimi lens yüzeyinde ince bir sis tabakası şeklinde görülür.

Kontaktlens üzerinde kaç çeşit protein birikimi vardır?

1-Kontaktlens üzerinde Natural Protein birikimi; Doğal proteinler her zaman göz yaşının içinde bulunan normal proteinlerdir. Doğal protein birikiminin göze zararı yoktur, görüş netliğini ve göz sağlığını etkilemez. Doğal proteinler lens yüzeyinden kolayca giderilebilir.
2-Kontakt lens üzerinde Denatured protein birikimi; Denatured proteini lens yüzeyindeki birikintinin %90 ını olüşturur. Gözle görülür bir biçimde noktacılar halinde kontakt lens yüzeyinde yer alırlar. Gözde rahatsızlığa ve bulutlu, puslu bir görüşe neden olurlar.

Kontakt lens temizilik ve bakımında alternatifler nelerdir.
Kontakt lens kullanıcıları Hidrojen peroksit içeren kontakt lens solüsyon ve bakım ürünlerini tercih ederlerse daha konforlu ve risksiz bir kontakt lens kullanımına ulaşılar. Yine aynı şekilde ultra sonic kontakt lens lens temizleme sistemleri (ses dalgaları kullanılarak kontakt lensin temizlenmesi) cihazlarıda hassas gözler için bakımda etkili olacaktır.

Hidrojen peroksit’in kontakt lens temizliğindeki önemi nedir?
Hidrojen peroksit içeren kontakt lens solüsyonlarının kullanımında hidrojen perkositin natüralize olması için 6 saat kadar özel lens temizleme kabında beklemesi gerekmektedir. Eğer kontakt lens 6 saat beklemeden alınırsa hidrojen peroksitin tahriş edici özelliği vardır. Bu durumdan sakınılımalıdır. Hidrojen peroksit içeren kontakt lens solüsyonları ile yapılan temizlik ve bakımda kontakt lenslerinizi özel kabına yerleştirdikten sonra işlem başlar, İzleyecek olursanız hidrojen peroksit tuz çözeltisi olarak çözülürken hava kabarcıkları çıkar. Hava kabarcıkları kontakt lens yüzeyinden proteinlerin kaldırılmasına yardımcı olur. Bu işlem 6 saat boyunca devam etmelidir. 6 saat ten önce kontakt lensleri çıkarıp takmayı denemeyiniz. Hidrojen peroksitin en büyük özelliği mikropları öldürmesidir. Kontakt lens temizlik ve bakımında kullanılan hidrojen peroksit, halk arasında oksijenli su olarak bilinen çözeltide sadece %3.6 hidrojen peroksit bulunmaktadır.

Kontakt Lenslerin Avantajları

Kontakt lens kullanımı tüm dünyada olduğu gibi ülkemizdede artış göstermektedir. Gözlük kullanımındaki zorluklar ve engeller, lazer ameliyatlarda miyop çizdirme olarak bilinen lazer operasyonlarında yaşanan komplikasyonlar, lazer ameliyatı olan bir kontakt lens kullanıcısının ortalama 3 yıl sonra tekrar görme keskinliğindeki yaşanan sorunlar kontakt lens kullanımının sürekli artmasında ve popüler olmasında büyük rol oynamakta. Gözlükleri ile net göremeyen bir çok kişinin kontakt lens ile daha net bir görüş elde ettiği bilinen bir gerçektir. Kontakt lens kullanımı ile giderilen kırma kusurları kontakt lenslerin optik özellikleri sayesinde gözlükten daha net bir görüş imkanı sunuyor.Kontakt lensler nesnelerin normal büyüklükleri ile derinlik hissi ile beraber algılanmasını sağlıyor. Ayrıca Kontakt lensler gözlüğün sağladığı optik görme alanından daha fazla geniş bir açı ile netlik sağlıyor. Kontakt lens kullanımı gözlük kullanımı ile kıyaslandığında, kontakt lensler oldukça avantajlı durumda.

Gözlük kullanımında iki göz arasındaki kırma kusuru 3 dereceden fazla olduğu durumlarda görme ile ilgili olarak netlik performası kontakt lens ile daha verimli bir alternatif olarak ön planda. Katarakt ameliyatı sonrasında lensi alınmış kişiler afak kontakt lensler ile görüş netliğini geri kazanabiliyor. Yüksek derecede kırma kusuruna sahip olan miyop yada hipermetrop kişiler +30.00 veya -30.00 hiç farketmiyor kontakt lensleri ile birlikte net görebiliyorlar. Yüksek derecede astigmatı olan kişiler kontakt lensler ile net ve geniş bir görme kapasitesine sahip olabiliyorlar. Gözlük ile görmenin mümkün olmadığı göz hastalıklarında (keratokonüs), Düzensiz Astigmat (İrregular astigmatism) kontakt lens tedavisi yapılabiliyor. İş kazaları, kimyevi yanıklar sonucunda oluşan saydam tabaka hastalıklarında korneayı koruma amaçlı bandaj kontakt lensler kullanılabiliyor. Çeşitli göz ameliyatları sonrasında koruyucu ve göz sağlığına katkıda bulunan tedavi kontakt lensleride kullanılmakta. Kontakt lens kullanan kişi kalın gözlük camları nedeni ile gözlüklerini burunlarının üzerinde taşımak zorunda değiller. Kontakt lensler fiziksel olarak kişinin özgür olmasını istediği aktiviteleri sorunsuzca yapabilmesini sağlıyor. Kontakt lensler saydam olduklarından dolayı varlıkları anlaşılmıyor.

Kontakt lensler ile göz rengini değiştirmek ve farklı renklerde göze sahip olmak mümkün. Kaza ve travmalar sonrasında kaybedilen iris için prostetik kontakt lensler kullanarak estetik kaygı ve olumsuz psikolojileri ortadan kaldırma imkanı bulunmakta. Sinema, tiyatro ve görsel sanatlarda farkı efektler kontakt lensler sayesinde elde edilebiliyor.

Kontakt Lenslerin Tarih Yolculuğu

Kontakt lens tarihte ilk defa Leonardo Da vinci ile adını duyurdu. Leonardo’nun 1508 olarak altına imza attığı kontakt lens ve montaj ile ilgili eseri bugün Clos Lucé’de bulunan Leonardo da Vinci Müzesi’nde sergilenmektedir. 1508 yılında düşünülmesi gerçekten etkileyici. Görme eksikliği yaşayanlar için mercek şeklinde tasarlanmış bir ortaçağ kontakt lensi diyebiliriz. Ancak leonardo’ nun yaptığı bu çizim o zamanın koşullarında korneaya uygulanma fırsatı bulamadı. Ortaçağda tasarlanan ilk kontakt lens kornea üzerine takılamadı.

1636 yılında René Descartes içi sıvı dolu bir cam tüpü görme kusurlarının giderilmesinde kullanmak amacı ile yeni bir mercek kontaktlens tasarladı. Sıvı dolu tüp cam nesnelerin önüne getirildiğinde gözle görülebilir bir şekilde nesneyi büyütmekte idi, ancak korneaya uygulanamayacak kadar şekilsizdi. 1636 yılında üretilen prototip kontakt lens leonarda da vinci’nin tasarladığı kontakt lens gibi korneaya uygulanma fırsatı bulamadı.

Kontak lenslerin gözde kalabilmesi için yapılan ilk deneysel çalışma 1801 yılında gerçekleştirildi. Ancak kontakt lenslerin gözde durabilmesi için hala mümkün görünmüyordu.. Çalışmalarda hayvan gözleri incelendi, hayvan gözlerinde jöle kıvamındaki sıvı kalıp yöntemi ile lensin gözde kalması mümkün olduğu iyi fikir olarak değerlendirildi, ancak o yıllarda kontakt lens konusunda daha ileri gidilemedi.Günümüzde de göz doktorları öğrencilik yıllarında Dana gözü üzerinde ameliyat pratikleri yapmaktadır.

1887 yılında Alman Adolf Gaston Eugen Göze monte edilebilen bir kontakt lensi geliştirmeyi başardı. Deneysel kontakt lens montajlarının ilk önce tavşanlar üzerinde gerçekleştirdi, sonrasında bir kaç gönüllü üretilen kontakt lensi kullandı. İlk üretilen lensler üfleme yöntemi ile üretilen camlardan oluşmakta idi. İlk takılabilen kontakt lens 18 mm ve 21 mm çapında idi. Korneaya fazlaca baskı ve rahatsızlık hissi vermemesi için serum fizyolojik benzeri bir sıvı çözelti ile birlikte takılabildi. Tarihte ilk kez kontakt lensler gözün şeklini alabilmişti. Ancak korneaya takılabilen bu ilk lens kırma kusurlarında etkili değildi. Bundan yaklaşık bir yıl kadar sonra Agust Müller yine aynı üretim metodunu kullanarak skleral lensi tasarladı ve ilk kez kendinde deneyerek yüksek miyop olan gözlerini tolore etmeyi başardı. 1888 yılında alman Agust Müller takılabilen ve işe yarayan ilk kontakt lensin mucidi oldu.

1887 yılında alman Agust Müllerin cam üfleme metodu ile tasarladığı ilk işe yarayan kontakt lensi tasarlamasından sonra,1930 lu yılların başında polimetil metakrilat (PMMA, Akrilik, Plessiglas) icadı ile birlikte kontakt lensler hızlı bir şekilde ilerleyen bir sektör halini alacaktı.

1936 tarihinde Optometrist William Feinbloom Plastik ve cam bileşiminden imal edilen ilk hafif kontakt lensi geliştirdi. Daha önce imal edilen kontakt lenslere oranla daha kullanışlı ve rahat denebilirdi.

1960 yılında Kontakt lenslerin ana hammaddesi olan Polimetil Metakrilat bulundu. Optik bakımdan mükemmel olan bu malzeme üstün optik özelliklerinin keşfedilmesi ile birlikte kontakt lens sanayinin gelişmesinde etkin rol oynadı. Beyaz ışık geçirgenliği %92 olan PMMA Polimetil Metakrilat Otomobil sanayinde sinyal lambalarında, cetvel türü kırtasiye malzemelerinde, kontakt lensler ve mercekler ve kol saatleri camları yapımında kullanılarak sanayideki yerini aldı.

PMMA Nedir? Polimetil Metakrilat beyaz ışık geçirgenliği %92 olan renkli veya opak olarak kullanılabilen platik bir malzemedir. Ancak plastikler için çok özel bir konuma sahiptir. PMMA malzeme levha halinde döküm yöntemi ile elde edilmektedir. Çekme dayanımı 700 gr/cm³ olup darbelere karşı dayanıklı sayılabilir. PMMA malzmesinin yoğunluğu, santimetre küp başına 1.17-1.28 gr/cm³ dir. PMMA 73-97°C derece ısıya kadar dayanıklı olup deforme olmamaktadır. Şeklini koruyabilen eşsiz bir malzemedir.

1949 yılında PMMA Polimetil Metakrilat malzemesinin bulunuşu ile birlikte ilk korneal lensler üretilmeye başlandı. Daha önce üretilen lenslere nazaran daha küçük olan bu tipteki kontakt lensler korneaya sorunsuz bir şekilde monte edilebildi. PMMA kontakt lensler torna tezgahlarında işlenerek istenen iç çap, dış çap ve Kırma gücü parametreleri ile bireysel olarak işlenerek günde 16 saate kadar kullanılabilen ilk kontakt lensler geliştirilmiş oldu. 1950 ve 1960 lı yıllar arasında üretilen PMMA kontakt lensler fiyat olarak gerçekten çok pahalı ve satın alınması güçtü.

1970 li yıllara kadar kontakt lensler PMMA Polimetil Metakrilat malzemesinden üretildi, PMMA Polimetil Metakrilat malzemeler beyaz ışığı %92 geçirmesinin yanında korneanın ihtiyacı oksijen geçirgenliğini sağlamamaktaydı! Yeni nesil kontakt lenslerin geliştirilmesinde, PMMA kontaktlens malzemesinin oksijen geçirmemesi ve oksijen azlığından dolayı kornea rahatsızlıklarının yaşanması, göz uzmanlarını tekrar harekete geçirecekti.

1970 yıllarında Polimetil Metakrilat kontakt lensler 1970 sonrası 1990 yıllarına kadar kullanılacak yeni bir sürece girdi. Kimyager Norman Gaylord Oksijen geçirebilen Gaz geçirgen kontakt lensleri geliştirmeyi başardı.Yeni geliştirilen gaz geçirgen lensler RGP veya ALP olarak tanımlandı. Bu tarihte tasarlanan PMMA ve RGP lensler günümüzdede kullanılabilmektedir. İki farklı kontakt lens çeşidi olan PMMA ve RGP lenslerin ortak özelliği iki lensinde sert lens olmasıdır. İki kontakt lensi ayıran en önemli özellik ise PMMA lensler oksijen geçirgen değildir! RGP veya ALP olarak adlandırılan lensler ise gaz geçirme özelliğine sahiptir. Ancak ne yazık ki bilgi eksikliği nedeni ile iki grupta Sert lens olarak adlandırılmaktadır.

Amerikan gıda ve İlaç dairesi FDA 1971 yılında ilk yumuşak kontakt lensin kullanımını onayladı.Amerikan ilaç dairesi FDA ilk yumuşak lense onay verirken onay metninin altına şu notu düşecekti. Sert lenslerin adaptasyon süreci uzun olabilmektedir, yumuşak kontakt lenslerde adaptasyon süreci daha kısadır. Özellikle yumuşak lensler, sert lens’ lere oranla daha konforludur. 1971 li yılların başından itibaren kontakt lens sanayi Kontakt lenslerin yumuşak ve hidrojel malzemelerden üretilmesi ile birlikte yeni bir sürece girmiş oldu.

1980 den Günümüze Yumuşak Lens 1 nci nesil hidrojel malzemeleri hidrojel malzemeler kontakt lens içerisinde çeşitli monomerlerden oluşan polimer zincirler ile kontakt lensin su tutmasını sağlayan yaygın olarak kullanılan bir
lens malzemesidir. Hidrojel malzeme, polimerler ile çapraz bağlar oluşturarak su moleküllerini bağlamakta ve tutmaktadır. Kontakt lenste en mükemmel malzeme Polyhema dır. Polyhema kontakt lens malzemesi esnek bir kontakt lens malzemesi olup, kornea üzerinde sıcaklık değişimlerinden etkilenmeyen, Göz yaşı sıvısındaki Ph’ile dengeli ve esnek olup başarısı kanıtlanmış en iyi kontakt lens malzemesi olduğu kanıtlanmıştır.

2000 li yıllarda Polyhema kontakt lens malzemeleri daha fazla geliştirilerek daha fazla su tutabilecek kapasiteye kavuşturuldu. Klinik açıdan kontaktlenslerin yüksek teknolojiler ile tasarlanması sayesinde, merkez kalınlıkları ve kontaktlens genel yapıları geliştirilmiştir. Kontakt lenslerin günümüzde de ana malzeme halini alan Polyhema, kontakt lens malzemeleri içinde en güvenilir ve yaygın lens hammaddesidir.

2000 li yıllar Silikon Hidrojel 2 nci Nesil Kontakt lens Malzemeleri Silikon ve Hidrojel lensler yaklaşık 14 yıldır kullanımdalar. Silikon hidrojel lensler daha çok pediatrik uygulamalarda kullanılmaktadır. Yüksek oksijen iletimleri ve dayanıklılıkları ile etkileyici malzemelerdir. Silikon hidrojel lensler suyu fazlaca tutamaması ve lipit birikimlerinin fazla olması, dolayısı ile hidrojel monomerler ile birleştirilerek nemlenme ve su tutma açısından zenginleştirilirler. Silikon hidrojel kontakt lens malzemeleri oksijeni yüksek seviyede korneaya geçirebilirler. Ancak kontakt lenste oksijen oranını arttırmak için lensin içindeki silikon oranı arttıkça kontakt lensin esnekliği, yumuşaklığı ve nemlenme azalmaktadır. Bu sebeple çok fazla oksijen iletimi dezavantaj olarak karşımıza çıkabilir.

Gaz Geçirgen Lens Nedir

Kontakt lens miyop, hipermetrop, astigmat, keratokonus, renk körlüğü gibi görme ile ilgili sorunlarda kullanıldığı gibi, travmaya bağlı göz yaralanmaları sonucunda oluşabilen göz kaybı ve iris kaybında prostetik (prosthetic) olarak bazı göz ameliyatları sonrasında gözü koruma amacı ile bandaj olarak kullanılabilen kornea üzerine takılabilen genel olarak biyopolimer malzemelerden üretilen optik merceklerdir. Optik gözlüklerde kullanılan camların küçültülmüş kornea üstüne takılabilen mikro mercekler olarak düşünebiliriz. Tıbbi amaçlarla kırma kusurlarının tedavisinde kullanıldığı gibi estetik olarak göz rengini değiştirmek içinde kullanılmaktadır.

1960 ve 1970 li yıllar arasında Lens PMMA (Polimetil Metakrilat) ışığı % 98 geçiren malzemelerden üretilmiştir. 1970 ten günümüze kadar RGP yada ALP olarak adlandırılıp kırma kusurları tedavisinde kullanılmışlardır. 1990 lı yıllardan itibaren silikon hidrojel malzemelerden üretilmiştir.

Lensler üstün özellikleri nedeni ile keratokonus, yüksek astigmat ve göz kuruluğu tedavisinde kullanılmaktadır. Kontakt lensler gözün ön bölümüne takılan net görmeyi sağlayan gözlük kullanımına alternatif olan tıbbi malzemelerdir. Kontakt lenslerin kullanılmasında temel amaç kırma kusurlarının tedavi edilmesi ve net görmenin sağlanmasıdır.

PMMA Lens Nedir?

Polimetil Metakrilat ana malzemesinden üretilir, gaz iletimi söz konusu değildir. Muhteviyat olarak içinde herhangi bir polimer bağlayıcı yapı olmadığından su ile bağlantısı bulunmamaktadır. Su ile herhangi bir bağlantısı olmadığı için PMMA sert lensler göz yaşını kullanmaz ve eksiltmezler. Bu sebeple kuru göz ve veya göz yaşı yetersizliği gibi durumlarda PMMA lens kullanılır.

Kronik göz yaşı hastalarında kırma kusurlarının giderilmesinde sıfır Oksijen (0 Dk) geçirgenliğine sahip PMMA lens kullanılmaktadır. Bir nevi Kontakt lenslerin atası olan polimetil metakrilat malzemeden üretilen PMMA kontakt lensler astigmat tedavisinde verimli olduğu gibi diğer tüm kontakt lenslere oranla daha az çizilebilen dayanıklı kontakt lenslerdir.

Bir çift sert PMMA kontakt lens 4 yılın üzerinde bir kullanım imkanı sağlamaktadır. Dezavantaj olarak PMMA göz sağlığı için vazgeçilmez unsurlardan kornea nemliliği ve kornea oksijen gereksinimini tam olarak karşılayamaktadır. 1970 yıllarda sıkça kullanılan PMMA sert lensler günümüzde bu nedenle tercih edilmemektedir.

Gaz Geçirgen (RGP) Lens Nedir

1980′ li yıllarda Saf Silikon veya Selüloz asetat butirat (CAB) gibi oksijen geçirgenliğine sahip olan malzemelerden üretilen kontakt lenslerdir. RGP (gaz geçirgen) Lens yüzeyden hava yolu ile direkt olarak korneanın ihtiyacı olan oksijeni korneaya iletebilirler. Bu sebeple Gaz geçirgen olarak adlandırılırlar.

Gaz geçirgen kontakt lensler oksijen iletimi ile birlikte korneaya yeteri kadar oksijeni sağlamaktadır. Isıyı daha ilettiklerinden daha uzun süre kulllanma imkanı sunduğu gibi epitel tabakası ve hücrelerine gereken oksijeni rahatlıklar iletebilirler. RGP lensler oksijeni göz yaşı aracılığı sayesinde lens içinden geçen havadan sağlarlar.

Gaz geçirgen lens, Silikon akrilat daha sonra florokarbondan üretilmişlerdir. Hibrid malzemelerin kullanılması ile birlikte, daha konforlu bir kullanıma ulaşılmıştır.

Irina Shayk’ın Gözleri Lens Mi?

Dünyaca ünlü Top Model Irina Shayk’ın güzelliğinin sırrı merak edilirken gri renkli gözlerininin lens olup olmadığı hakkındaki güzellik tartışmalarına bir yenisi daha eklendi. Irina Shayk’ın gözlerinin elbette doğal ve tamamen kendisine ait olduğunu belirtmeliyiz. Shayk gibi Gri mavi, canlı, parlak ve çekici gözlere sahip olmayı kim istemez ki..

Buz Mavisi Lens Alacaklara Tavsiye

Buz mavisi lens almayı düşünenlerin beklentilerini tam olarak karşılayacak renkli lens tavsiyemizi dikkatle okuyup gözlerinizde istediğiniz buz beyaz mavi etkisini yaratabilirsiniz.

Buzların kendisine özel görülen açık mavimsi rengi gözlerine yansıtmak isteyenlerin dikkat etmesi gereken en önemli kriter kendi gözlerinin rengi ve tonudur. Çünkü özellikle koyu kahve tona sahip hatta siyah göz rengi olanların taktıkları açık gri veya açık mavi renkli lensler ışıltılı buz mavisi etkisi yaratıyor.

Dünyaca ünlü kontakt lens üreticisi Diamond Colors bayanların aşırı derecede güzel ve büyüleyici buldukları pırlanta rengi buz beyazı mavisi ihtiyaçlarını dikkate alarak açık, orta ve koyu renk gözler için 3 farklı ürünü piyasaya sunmaya hazırlanıyor.

Diamond Light Gray

Diamond Two Baby Blue

Diamond Two HandMade Ice Blue

Oksijen geçirgenliği yüksek lensler

Oksijen geçirgenliği en fazla olan lensin faydası var mı? Oksijen geçirgenliği yüksek lenslerin avantaj ve dezavantajlarını anlattık. Oksijen geçirgenliği yüksek lensler hafiflik, ıslanılabilirlik, dayanıklılık avantajı sağlayarak kornea sağlığına katkıda bulunur mu?

Yapılan araştırmalarda korneanın ortalama 22 ile 25 Dk arasında oksijen iletimine ihtiyaç duyduğu sonucu ortaya çıkmıştır. Yumuşak kelimesinin büyüsüne hemen kapılmamak lazım, çünkü sert lenslerde 3 kat daha fazla oksijen geçirgenliği özelliği bulunduğu gibi göz kapağının açılıp kapanmasıyla birlikte lens altında hareket eden göz yaşının %30’unun değişip tazelendiği düşünülürse sert lenslerin ıslanılabilirlik açısından son derece avantajlı olduğu göze çarpmaktadır.

Oksijen geçirgenliği lensin merkez kalınlığına göre değiştiğinden dolayı ambalajların üzerinde yada üretim parametrelerinde sadece Center thickness at -3.00D (mm) (-3.00 dioptrideki merkez kalınlığı)’nı yazdığını gözlemleyebilirsiniz.

Oksijen Geçirgenliği Nedir?

Temelde oksijen geçirgenliği lens hammaddesi muhteviyatındaki oksijen molekül yapılarının hangi derece geçtiğini ifade açısıdan Dk birimi şeklinde adlandırılır.

D: Oksijen
K: Oksijen çözünürlük katsayısı, hız
p: Geçirgenlik (permabilite)

Dxk:P korneanın 1 mm2’sinde civa basıncı cinsinden ne kadar oksijen geçirgenliğini göstermektedir. Fakat lensin her bir hastaya göre lens merkez kalınlığının değişken faktör olması ikinci bir hesaplamayı gerektirdiğinden transmissibilite (oksijen aktarımı) oksijen ve oksijen çözünürlük katsayısının sonucuna bölünmektedir. (Dk/t)

Silikon lenslerin yüksek oksijen geçirme kapasitelerine rağmen eksik ıslanma oranı göz sağlığı için belirli sıkıntılar yaşanmasına neden olmaktadır. Islanma ve nemlenme oranıyla göz yaşının lens çevresinde rahatça yayılması konforun şartlarından biridir. Su içeriği, hidrofilite açısından kötü ünvana sahip silikon lenslerin hissedilir şekilde sert yapıda olması handikaplardan biridir.

Silikon Lenslerin Dezavantajları Nelerdir?

Protein birikimi, lipit tortul fazla olur, daha fazla kirlenir.
Oksijen moleküllerinin hızlı geçişinden kaynaklanan yüksek oksijen iletimi maddenin yoğun ortamdam az yoğun ortama geçiş etkisi (kapiler etki) göze vakum yaparak lensin korneaya yapışmasına neden olmaktadır.
Korneal ödem, damarlanma (vaskülarizasyon)
Lens pahalıdır.

Gece gündüz takılmasının mümkün olduğu övgülerle tavsiye edilerek mucizevi bir ürün olarak lanse edilmelerine rağmen lensleriyle uyuyan kişilerin uyumayanlara oranla göz kayıplarının 5 kat daha fazla olması tesadüf olabilir mi?

Silikon malzemeden üretilen kontakt lensler neden sağlıksız?

Lens bakımı yapmayan yada yapmaktan imtina eden tembeller, kişisel temizliklerine fazla önem vermeyen halk arasında pasaklı olarak nitelenenler ve göz muayenesi olmaktan kaçanların ortak noktası 30 gün çıkarılmayan lensleri tercih etmeleridir. Kontakt lensin 30 gün çıkarılmamasını acaba kaç göz doktoru önerebilir? Kaç tanesi bu sorumluluğu alabilir? 30 gün 30 gece güvenli kullanım sadece oksijen geçirgenliğinin yüksek olmasıyla nasıl izah edilebilir hiç düşündünüz mü? Silikon lensleri biraz daha yüksek fiyattan satarak daha fazla kar edebilmek için kamu sağlığını tehlikeye atmak doğru mu?

Yüksek oksijen iletimi sağlayan lensler fiziksel ve biyolojik kriterler açısından herkese uyumlu olmayabilir. Oksijen oranı yüksekliğini tek başına yeterli bir kalite kriteri algılamak yanlış olur, çünkü yumuşak şeffaf ve renkli lenslerde oksijen geçirgenliği su miktarı azaltılarak veya merkez kalınlığı inceltilmek suretiyle değişebilmektedir.

Skleral lens nedir?

Geleneksel gaz geçirgen lenslere oranla korneanın büyük bir kısmını kaplayan vizyon düzeltici lenslere skleral lens denir. Başlıca uygulama alanları keratokonus, düzensiz astigmat (irregular astigmatisim), Kırma kusurları düzeltme amaçlı ameliyatlar ve kornea nakli sonrasında gerek düzeltme gerekse korneayı koruma amaçlı kullanılırlar.

Özellikle deforme kornealar, ileri seviyede keratokonus vakalarında geleneksel lenslerle sonuç alınamadığı durumlarda görme kalitesini arttırmak için başvurulan en etkili yol hassas gözler için üretilen skleral lens çeşitleridir.

Skleral lenslerin avantajları

Keskin ve net görüş

Yumuşak lenslere yakın konfor

Kolay çıkarılıp takılıyor

Göz komplikasyonları minimum seviyede

Yumuşak, Gp lenslerle düzeltilemeyen optik görme sorunlarını düzeltebilirler.

Kronik göz yaşı problemi nedeniyle lens kullanamayan insanlarda kornea nemliliği sağlamaktadır. Kornea ile lens arasında kalan kubbe şeklindeki boşluk rezervuar vazifesi görerek nemlilik sağlar.

Keratokonus göz hastalığından kornea nakline kadar gidecek bir süreçte ameliyat olmayı geciktirmeyi başaracak kadar yeterli görüşü gerçekleştiren skleral lensler, keratokonu’un tüm safhalarında güvenle kullanılmaktadır.

Skleral lens fiyatları
Uygulama prosedürleri, muayene sahfası ve optik görüntüleme cihazlarıyla yapılan ölçümlere göre fiyatlar değişiklik arzedebilmektedir. Ayrıca göz uzmanının; Uzman Doktor, Doçent veya Prof oluşuda maliyeti etkilemektedir.

Post-refraktif cerrahi sonrası istenilmeyen kırma kusurlarının giderilmesinde, kaza ve yaralanmalarla meydana gelen göz travma nedenli yüksek astigmat vakalarında skleral mercekler kullanılır.

Renk Körlüğü Neden Oluşur?

Eksik hücrelerin görme sinirlerine doğru veriyi iletememesi yada farklı dalga boylarını aynı gibi iletmesi renk körlüğü nedenidir. Işığın retina üzerinde düşmesi sonucu elektromanyetik olarak uyarılan renk algılayıcı hücreler dalga boyu şiddetine göre beyine yeşil, mavi, sarı, kırmızı gibi renklere ait frekansları sinirler yoluyla ulaştırır. Renk tanımlamasını dalga boyunun enerji miktarına göre işleyen beyin nöronları verinin tanımlanmasını sağlar. İşte tam bu noktada retina üzerinde renk algılayıcı reseptörlerin eksik olduğu bazı durumlarda halk arasından renk körlüğü olarak bilinen göz hastalığı oluşmaktadır.

Kalıtımsal Renk körlüğü Nedenleri
Kalıtımsal nedenlerle mutasyona uğramış genin taşıyıcı anne tarafından aktarılması sonucunda erkeklerin %8’i renk körü olmaktadır. Yaygın şekilde erkeklerde renk görme problemi (diskromatopsi) olmasının asıl sebebi kadınların taşıyıcı olmalarıdır.

Renk Körlüğü Oluşma Nedenleri

Yüksek seviyede radyasyona maruz kalmak renk körlüğü hastalığı yapabilir.
Bebeklerin doğum sırasında kızıl ötesi ışınlarına maruz kalması renk görmede sorun çıkarabilir.
Yaşlılığa bağlı göz hastalıkları, katarakt renk körlüğü nedenidir.
Kimyasal, radyoaktif maddelerle temas renk görme zayıflığına neden olur.
Yüksek tansiyon ilaçlarının doz aşımı diskromatopsi nedenidir.
Makula hastalıkları, parkinson, alzheimer ve alkolizm renkler üzerindeki hakimiyeti zayıflatır.
Psikiyatrik rahatsızlıklar, sinir problemleri renk görmede soruna yol açabilir.

Halk arasında renk körlüğü adıyla bilinen hastalıkta aslında ortada gerçekte bir körlük bulunmamaktadır. Renk körü dediğiniz kişiler tüm renkleri görürler sadece kırmızı veya yeşilin, bazıları mavi ile sarının bazı tonlarını karıştırırlar.

Renk Körlüğü Belirtileri Nelerdir?
Renkleri karıştırma ve zorlanma.
Aynı renklere ait değişik varyasyonlarda tonları görmeme.
Ishihara testini yanlış okuma.

Sarsılmış veya düşürülmüş Bebek Sendromu Düşme yada düşürülme sonucunda oluşan travma beyin hasarı veya retinanın hasar görmesine sebep olmaktadır. Renk körlüğü ile ilgili araştırmalar, travmalar sonucunda beynin görsel iletişimi sağlayan bölümünde oksipital lob’un hasar görmesi sonucunda bebeklerin sonraki dönemlerde travmaya bağlı kalıcı olarak renk körü olabildiğini göstermektedir.

Ultraviyole (UV) Hasarı Renk Körlüğünün nedeni. Genellikle çocukluk döneminde maruz kalınan aşırı UV ışınlarına maruz kalınması sonucunda oluşan retina dejenerasyonu kaynaklı renk görme eksikliği renk körlüğü, kalıcı olabilmektedir. Renk körlüğünün sebepleri hakkında yapılan araştırmalarda aşırı UV ışını kaynaklı renk körlüğüne çok ender rastlanmaktadır.

Genetik renk körlüğü kalıtsal hastalıkların tamamı kromozomların üzerinde bulunan genlerle aktarılmaktadır.Renk körlüğü hem erkeklerde hemde kadınlarda görülebilir. Kız çocuklarının renk körü olabilmesi için, hem anneden hemde babadan renk körlüğü genlerini alması gerekmektedir. Ancak erkek çocuklar babadan Y kromozonunu, anneden ise X kromozonunu aldıkları için bu hastalık genini sadece anneden almaktadırlar. Kadınlarda taşıyıcı olma ihtimali vardır ama, erkekler taşıyıcı olamazlar. Bu nedenle kırmızı yeşil renk körlüğü‘ne erkeklerde daha sık rastlanmaktadır. Renk körü olan erkeklerin kız çocukları renk körü olmamasına rağmen taşıyıcı durumdadır, bu durumda renk körü babanın kız çocuğunun ileride doğuracağı erkek çocuğu %50 ihtimalle renk körü hastası olacaktır. Yapılan renk körlüğü istatistiklerinde erkekleri %8 i, kadınların ise %0.4 ü renk körü olarak doğduğu tespit edilmiştir. Renk körlüğünün en büyük nedeni kalıtsal hastalıkların genlerle birlikte diğer kuşaklara aktarılmasıdır. Renk görme eksikliği veya renk körlüğünün sebebi bilim adamları tarafından gen mutasyonu olarak açıklanmıştır. Renk körlüğü kalıtım tarafından kırmızı yeşil renk körlüğü genellikle erkekler arasında son derece yaygın durumdadır. Kırmızı yeşil renk körlüğünün genetik sebebi X kromozomunun mutasyonudur.

Kırmızı Yeşil Renk körlüğü ağırlıklı olarak sadece erkeklerde bulunur. Mutasyon Gen’de kırmızı yeşil renk körlüğüne sebep X kromozomu bulunmaktadır. Kadınlar Mutasyona uğramış X kromozomunu taşıyarak % 50 bir ihtimalle doğacak erkek çocuğa aktarmaktadırlar. Genellikle renk körlüğü bu sebeple erkekler arasında yaygın bir genetik hastalıktır.

Mavi renk körlüğü mavi-sarı renk eksikliği olarak bilinir. Mavi sarı renk körlüğü çok nadir görülmektedir. Mavi renk körlüğünün ana sebebi erkek ve kadınlarda aynı sayıda olan kromozom 7 nin mutasyonudur. Erkek ve kadınlarda sayı olarak eşit olan kromozom 7 erkek ve kadının mavi renk körü olması ihtimalini eşit olarak paylaştırır. Bu sebeple mavi renk körlüğüne rastlanma oranı her iki cinstede % 50 dir. Renk körleri ile ilgili yapılan bir istatistikte renk körleri arasında mavi renk körlüğüne rastlanma oranı sadece % 5 tir.

Kafkas toplumlarında her 10 erkekten 1’i kısmi renk körüdür. Eskimo toplumunda ise her 100 erkekten 1’i renk körü olmaktadır. Dünya genelinde erkeklerde renk körü olma ihtimali %8 dir. Kadınlarda renk körü olma ihtimali ise % 0.4 dir.

Renk körlüğüne ne iyi gelir

Renk körlüğüne iyi gelecek bir besin maddesi yada yiyecek olmadığı gibi tedavide kullanılan bir ilaç günümüze kadar maalesef icat olunmamıştır. Fakat belirli oranda filtreleri içeren düzeltici mercekler ve lensler sayesinde renk körlüğü testi hatasız okunabilmektedir. Bazı kurumlar renk körü personellerinin renk körlüğü giderici gözlük ve lensleri kullanılnarak görev yapmalarını normal karşılamaktadır.

Lensin tersi düzü nasıl anlaşılır

Lensin tersi düzü nasıl anlaşılır, ters takılmış ve düz takılmış lens nasıl anlaşılır merak edenlerin gözden kaçırmaması gerekenleri anlattık. Yumuşak lensler ve diğer tüm lensler insan gözünün kubbe şeklinde olması nedeniyle siferik yani küreyi andıran geometride dizayn edilmişlerdir. Eğrilik oranı değişerek küreye benzer tasarımın ön arka yüzeyi ve merkez özellikleri sayesinde kırma kusurlarının tedavisinde veya kozmetik ihtiyaçlar için kullanılmaktadır.

Işığı retina üzerinde odaklayarak tam anlamıyla düzeltici görevi gören lenslerin numaralarına göre merkez ve kenar kalınlıkları değişir. Yarı çap, optik merkez, ağırlık merkezi değerleri doğru pozisyonda tutunma sağlayarak gözde ideal duruşu sağlamak için farklı kombinasyonlarda olabilir. Teknolojik gelişmeler hem kozmetik hemde tıbbi anlamda insanların yaşam tarzlarına etki etmeye devam ederken farklı göz sağlığı sorunlarında kontakt lens seçeneklerinin çoğalması gerçekten dikkate değer.. Artk lens bakım prosedürlerinin karmaşık işlemler gerektirmemesi giderek basitleşmesi insanın daha iyi hissetmesine neden oluyor.

Kontakt lens ters takıldığında gözde çok fazla hareket ederek asla merkezde durmayarak bulanıklık şikayetiyle birlikte görmenize engel olacaktır. Normal çalışma prensibinde ön yüzey ters dönmesi sebebiyle kenar kısımlarıda göz kapağı etkileşimine girerek batma yapmasına sonrasında ise yabancı cisim hissine sebebiyet vermektedir.

Lenslerinizin tersmi düzmü olduğunu anlamak aslında son derece basit olabilir. Parmak ucunuzda lensin kenarları dışa doğru açık biçimde duruyorsa ters, içe doğru bakıyorsa düz demektir.